Nöbetçi Eczaneler
Motor yağı, bir otomobilin “kanı” gibidir. Motorun içinde sürekli devirdaim yaparak parçaları yağlar, sürtünmeyi azaltır, korozyonu önler ve ısıyı dağıtarak motorun aşırı ısınmasını engeller. Ancak çoğu sürücü için motor yağının durumu tam bir kapalı kutudur. Oysa kaputu açıp yağ çubuğunu çektiğinizde, o sıvının rengi size motorunuzun sağlığı hakkında hayati ipuçları verir.
İşte motor yağının renkleri, anlamları ve yağ kontrolü hakkında bilmeniz gereken kapsamlı rehber:
Motor Yağı Kontrolü Nasıl Yapılır?
Yağ seviyesini ve rengini kontrol etmek, en basit ama en etkili araç bakım adımıdır. Bu işlem için şu adımları izlemelisiniz:
- Hazırlık: Motoru kapatın ve yağın kartere süzülmesi için birkaç dakika bekleyin.
- Yağ Çubuğunu Bulun: Genellikle sarı veya turuncu halka şeklinde bir sapı olan yağ çubuğunu çekip çıkarın.
- Temizleyin ve Tekrar Takın: Çubuğu bir bezle silin. Ucundaki iki çizgiyi (Minimum ve Maksimum) göreceksiniz. Çubuğu tekrar yerine tam oturtun ve saniyeler sonra geri çekin.
- Seviyeyi İnceleyin: Yağ izi iki çizgi arasındaysa sorun yoktur. Alt çizgiye yakınsa 1 litre ekleme yapılmalı, alt çizginin altındaysa araç kesinlikle çalıştırılmamalıdır.
Renklerin Dili: Yağınız Size Ne Söylüyor?
Motor yağının rengi, yağın kullanım ömründen motorun mekanik arızalarına kadar pek çok şeyi ifşa eder.
- Kehribar / Açık Bal Rengi (Yeni Yağ)
Yeni, taze motor yağı açık kehribar rengindedir ve zeytinyağı kıvamındadır. Eğer yağınız bu renkteyse, sisteminiz temiz ve yağınız tazedir.
- Koyu Kahverengi / Akçaağaç Şurubu Rengi
Yağ değişimi sonrası motorun çalışmasıyla birlikte yağ hızla koyulaşmaya başlar. Bu durum “ısı döngüleri” nedeniyle oluşur. Motor çalışma sıcaklığına ($~105°C$) ulaştığında yağdaki katkı maddeleri kararır. Ayrıca sistemdeki toz ve kurum parçacıkları yağa karışır. Bu renk değişimi normaldir ve yağın görevini yapmaya devam ettiğini gösterir.
- Süt Beyazı, Köpüklü veya Çamurlu Yapı (Tehlike İşareti!)
Eğer yağ çubuğunda veya yağ kapağının altında sütlü, kremsi veya köpüklü bir tabaka görürseniz bu ciddi bir sorundur.
- Anlamı: Yağınıza su veya motor soğutma sıvısı (antifriz) karışmıştır.
- En Kötü Senaryo: Silindir kapağı contası patlamış olabilir. Bu, soğutma sıvısının yağ kanallarına sızmasına neden olur.
- Diğer Nedenler: Çok nemli iklimler, kısa mesafeli sürüşler sonucu oluşan yoğuşma veya derin sudan geçmek. Bu durumdaki bir araçla sürüşe devam etmek motoru tamamen kilitleyebilir.
- Siyah ve Opak Yağ
Siyah yağ her zaman “eyvah” demek değildir. Yağdaki kurum temizleyici katkı maddeleri (deterjanlar) görevini yaparken kararır. Ancak yağ hem siyahsa hem de içinde pütürler/partiküller varsa veya kıvamı çok kalınlaşmışsa, değişim zamanı gelmiş de geçiyor demektir.
Yağ Değişim Takvimi ve Etki Eden Faktörler
Yağ değişim periyodu araçtan araca değişse de, genellikle şu kriterler baz alınır:
| Kriter | Önerilen Aralık |
| Modern Araçlar | 10.000 – 15.000 km veya Yılda 1 Kez |
| Eski Araçlar | 5.000 – 7.500 km |
| Ağır Koşullar (Toz, Sıcak) | Daha Sık (Örn: 6 ayda bir) |
Değişimi Hızlandıran Faktörler:
- Çok soğuk veya aşırı sıcak iklimlerde sürüş.
- Motorun ısınmasına izin vermeyen kısa mesafeli “dur-kalk” yolculuklar.
- Tozlu ve topraklı yollarda kullanım.
Tavsiye
Motor yağı değişimini aksatmak, kısa vadede tasarruf gibi görünse de uzun vadede motorun tamamen yenilenmesini gerektirecek on binlerce liralık masraflara yol açabilir. Aracınızın kullanım kılavuzundaki tarihlere sadık kalın ve ayda en az bir kez yağ çubuğunu çekerek rengini kontrol edin. Unutmayın; yağın rengindeki küçük bir değişim, sizi büyük bir arızadan kurtarabilir.